I.L.E.N rss feed Trang chủ Linux Bài 6: Giải pháp nào cho phần mềm bản quyền
Bài 6: Giải pháp nào cho phần mềm bản quyền
Thứ sáu, 01 Tháng 2 2013 15:23

Hà nội ngày 7 tháng 10 năm 2008

Kính gửi quý khách hàng, 

Nằm trong tiến trình của Microsoft toàn cầu nhằm xử lý vấn nạn giải mạo phần mềm, Microsoft sẽ đưa ra phiên bản cập nhật cho chương trình cảnh báo WGA vào tháng 9/2008, áp dụng với khách hàng sử dụng Windows XP Professional.

Vì lý do này, Microsoft khuyến khích người dùng Windows XP Professional kích hoạt trong thời gian sớm nhất nhằm tránh đi những phiền phức từ cảnh báo không bản quyền.

...

Trên là những dòng đầu tiên trong nội dung bức thư của Richard Francis Tổng Giám Đốc khu vực Châu Á Thái Bình Dương Phụ trách sản phẩm Hệ điều hành Windows gửi khách hàng.

Thư của Tổng Giám Đốc khu vực Châu Á Thái Bình Dương Richard Francis gửi khách hàng
Thư của Tổng Giám Đốc khu vực Châu Á Thái Bình Dương Richard Francis gửi khách hàng

Nó là một phần trong chiến dịch chống vi phạm bản quyền đối với các phần mềm Windows hay Office của Microsoft. Bao gồm các công cụ như "Windows Genuine Advantage"(WGA), tạm dịch là "Dành thuận lợi cho Windows chính hãng" và "Office Genuine Advantage"(OGA), tạm dịch là "Giành thuận lợi cho Office chính hãng" với chức năng chủ yếu là phát hiện các phần mềm vi phạm bản quyền. Nếu có, màn hình sẽ biến thành màu đen sau mỗi giờ, nhằm nhắc nhở người dùng tuân thủ bản quyền phần mềm hoặc tìm kiếm một giải pháp thay thế khác.

Cảnh báo Windows Genuine Advantage khi sử dụng Windows không bản quyền
Cảnh báo Windows Genuine Advantage khi sử dụng Windows không bản quyền

Phản ứng của người dùng dẫu khác nhau, nhưng đều có điểm chung là đa số đều cảm thấy khó chịu, lo lắng, bất an và thậm chí cả cơ hội.

Điển hình là tổ chức Máy tính Trung Quốc(China Computer Federation) đã đưa ra một tuyên bố công khai lên án các động thái này của Microsoft, tuyên bố rằng Microsoft đã xâm phạm tới đạo đức cơ bản của nhà lập trình phát triển bằng sự kiểm soát máy tính từ xa không được yêu cầu. Tổ chức này cũng cảnh báo rằng an ninh quốc gia bị đe dọa nếu thiếu các hệ điều hành và các ứng dụng văn phòng của riêng mình.

Trong khi đó các doanh nghiệp Trung Quốc có các sản phẩm tương tự lại coi đây là một cơ hội kinh doanh hiếm có. Như "WPS Office", phần mềm giống Microsoft Office do Kingsoft phát triển có hàng trăm ngàn lượt tải về mỗi ngày. Hãng còn đưa ra quảng cáo "Từ chối màn hình đen, nói không với sự đe dọa" như là bằng chứng cho việc Kingsoft đã dự đoán được cơ hội kinh doanh này.

Nhiều người cho rằng việc vi phạm bản quyền phần mềm ảnh hưởng đến các công ty phần mềm sở hữu độc quyền bao nhiêu, thì nó cũng ảnh hưởng tới các nhà cung cấp phần mềm nguồn mở bấy nhiêu. Đơn giản vì càng thẳng tay trừng trị nạn vi phạm bản quyền bao nhiêu, thì người ta lại càng chuyển sang phần mềm nguồn mở bấy nhiêu.

Nghê Quang Nam Khoa học gia Trung Quốc
Nghê Quang Nam Khoa học gia Trung Quốc


Nghê Quang Nam, một nhà nghiên cứu tại Viện Công nghệ máy tính của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc và cũng là một viện sĩ của Viện Hàn lâm Kỹ thuât Trung Quốc, cho biết: "Màn hình đen dạy chúng ta một bài học tốt hơn là tất cả các bài giảng khác. Bây giờ mọi người hiểu tại sao Trung Quốc cần các phần mềm của riêng mình, đặt biệt là các chương trình cơ bản... Những thứ tồi tệ hơn có thể sẽ xảy ra trong tương lai chăng?".

Thực tế không phải đợi tới lúc Microsoft siết chặt chuyện bản quyền phần mềm các nước mới có chính sách đối phó, mà trước đó nhiều nước đã sớm thấy được tương lai không mấy tốt đẹp từ việc phụ thuộc hoàn toàn vào một nhà cung cấp phần mềm độc quyền nước ngoài.

Điển hình nhất là Nga và Cuba. Người đứng đầu chính phủ Vladimir Putin đã ký kế hoạch chuyển đổi các tổ chức chính quyền và các cơ quan sử dụng ngân sách liên bang sang phần mềm nguồn mở. Cụ thể Nga đã bắt đầu chuyển sang hệ điều hành GNU/Linux từ quý II/2012 và quá trình này hoàn thành vào quý III/2014. Ngay sau đó, Cuba cũng tuyên bố sẽ chuyển toàn bộ Chính phủ và các cơ bản sang nguồn mở, thay thế Windows bằng GNU/Linux Nova và MS Office bằng OpenOffice. Cả hai nước đều khẳng định một trong những mục đích chuyển đổi sang phần mềm tự do nguồn mở là để bảo vệ chủ quyền thông tin quốc gia.

Và không chỉ có Trung Quốc, Nga, Cuba mới có các động thái bảo vệ chủ quyền thông tin quốc gia, mà hàng loạt các quốc gia phương Tây giàu có khác cũng ít nhiều có các biện pháp dần hạn chế sự phụ thuộc hoàn toàn vào các phần mềm độc quyền.

Bộ Kinh tế và Tài chính Pháp gần đây đã trao một hợp đồng hỗ trợ cho nguồn mở, trị giá 15-19 triệu euro. Nhằm triển khai các ứng dụng mã nguồn mở cho chính phủ. Danh sách các ứng dụng bao gồm Drupal, Open LDAP, Lemonldap, Debian, Ubuntu, CentOS, OBM, Tomcat, Postgresql, Apache, Nagios, Cacti,LibreOffice, PHP, Firefox và Thunderbird. Thủ tướng Pháp, Jean-Marc Ayrault ký hôm 19/09/2012 cho biết "Chúng tôi hy vọng rằng các tổ chức nhà nước khác sẽ đi theo, tính tới những khuyến cáo gần đây trong bản ghi nhớ của Ayrault"

Nghị viện Ý, một trong 7 nước công nghiệp lớn nhất thế giới, đã phê chuẩn luật, theo đó phần mềm tự do nguồn mở FOSS(Free Open Source Software) là mặc định đối với tất cả các cơ quan hành chính nhà nước từ ngày 12/08/2012. Từ đó trở đi, các cơ quan hành chính nhà nước của Ý phải tìm các giải pháp phần mềm mới có thể hoặc quyết định phát triển giải pháp phần mềm của riêng họ, sử dụng lại một giải pháp đã tồn tại trước đó rồi phát triển nội bộ, sử dụng phần mềm tự do nguồn mở hoặc thực hiện một sự kết hợp của 3 lựa chọn đó.

Nguồn mở là một công cụ chiến lược có thể đóng góp cho sự tăng trưởng của đất nước và cho sự đổi mới bền vững”, luật sư về CNTT-TT của Ý, Simone Aliprandi, bình luận. Ông cũng mong rằng nó sẽ giúp giảm chi tiêu công.

+ Trích “Các nguyên tắc của các tiêu chuẩn mở của Vương Quốc Anh”, có hiệu lực từ 01/11/2012
Ngày 01/11/2012, Văn phòng Nội các Chính phủ Anh đã ban hành chính sách mới, có hiệu lực ngay lập tức, bắt buộc tất cả các cơ quan chính phủ Anh phải sử dụng các nguyên tắc và tiêu chuẩn mở khi mua sắm phần mềm và các hệ thống công nghệ thông tin(CNTT). Chính sách này có tên là: “Các nguyên tắc của các tiêu chuẩn mở: Cho tính tương hợp của phần mềm, các định dạng dữ liệu và tài liệu trong các đặc tả CNTT của chính phủ”.

Để có thể ban hành được chính sách này, Văn phòng Nội các Chính phủ Anh đã phải trải qua một giai đoạn tư vấn công khai nhiều tháng để thu thập các ý kiến phản hồi, các quan điểm khác nhau về hàng loạt các vấn đề liên quan tới tiêu chuẩn mở thông qua nhiều con đường khác nhau, một cách công khai, minh bạch. Chính vì vậy, hàng loạt các tài liệu có liên quan tới việc ban hành chính sách này cũng đã được chuẩn bị và đã được xuất bản để giải thích cho tất cả các vấn đề có liên quan cho bất kỳ ai có quan tâm, thậm chí là chuẩn bị sẵn để đấu tranh tại tòa án, nếu bất kỳ thế lực nào muốn chống đối bằng việc kiện tụng.

+ Ngày 26/06/2012, Chính phủ Thụy Điển đã công bố trong một thông cáo báo chí kế hoạch của mình thiết lập một Nền tảng Dữ liệu Mở quốc gia - Öppnadata.se. Nền tảng này sẽ được tung ra vào cuối năm 2012. Sau này, sự phát triển sẽ được Cơ quan về các Hệ thống Đổi mới của Thụy Điển(Vinnova) tiếp tục vào năm 2013 và 2014

Bằng cách này, Thụy Điển tham gia vào nhóm các quốc gia thành viên của Liên minh châu Âu EU đã thiết lập các nền tảng Dữ liệu Mở gồm: Bồ Đào Nha(dados.gov.pt),Bỉ(data.gov.be), Pháp(data.gouv.fr), Anh(data.gov.uk), Hà Lan(data.overheid.nl), Ý(dati.gov.it), Estonia(opendata.ee) và Tây Ban Nha(datos.gob.es).

Chính phủ Hungary đã cam kết đầu tư hơn 1 triệu bảng(370 triệu HUF) trong sự phát triển các ứng dụng có sử dụng định dạng tài liệu mở (ODF), theo một báo cáo trên website Joinup của Ủy ban châu Âu. Hai tổ chức sẽ hưởng lợi từ việc được cấp vốn: Bộ Kỹ thuật Phần mềm tại Đại học Szeged và công ty phát triển nguồn mở,Multiráció. Vào tháng 12 năm ngoái, chính phủ Hungary đã công bố rằng từ tháng 04/2012 tất cả các tài liệu chính thức sẽ cần phải chuẩn bị theo các định dạng dựa vào các tiêu chuẩn mở được quốc tế thừa nhận. 

+ Mục tiêu của thành phố Munich, Đức trong năm 2012 là phải chuyển đổi xong 80% trong số 15.000 máy để bản sang nền tảng GNU/Linux. Tới ngày 23/03/2012, đã có 10.000 máy được chuyển đổi xong, trong khi tới tháng 01/2012, đã có 15.000 (tất cả) đã sử dụng OpenOffice, Firefox và Thunderbird. Dự kiến tới hết năm 2012, con số sẽ đạt được 12.000 máy chuyển hoàn toàn sang Linux. Thị trưởng Munich cho hay, việc chuyển hoàn toàn sang GNU/Linux vừa tiết kiệm tiền cho thành phố, vừa giảm những lời kêu ca khi sử dụng CNTT.

Một cuộc khảo sát của cơ quan Giám sát về Phần Mềm Nguồn Mở(PMNM) của Tây Ban Nha năm nay cho thấy: “Các kết quả khảo sát của Onfsa chỉ ra rằng khoảng 68% các cơ quan hành chính nhà nước tải về các ứng dụng tự do và nguồn mở từ các kho mã nguồn và lò phát triển phần mềm. 1/3 đưa ra các vụ thầu mua sắm cho dạng phần mềm này”. Trong số 198 tổ chức nhà nước được hỏi thì: “Khảo sát chỉ ra rằng hầu như gần như tất cả các cơ quan hành chính nhà nước ở Tây Ban Nha sử dụng PMNM. 9/10 sử dụng dạng phần mềm này trên máy chủ, và 8/10 sử dụng nó trên máy tính để bàn”

Thống kê các quốc gia sử dụng Linux nhiều nhất
Số liệu thống kê tình trạng sử dụng phần mềm nguồn mở toàn cầu 2010


Và ngay cả Mỹ, quốc gia xuất khẩu hệ điều hành Windows cũng sử dụng phần mềm nguồn mở. Không chỉ vậy Mỹ còn là nước sử dụng phần mềm nguồn mở vào loại nhiều nhất thế giới.

Vào năm 1997 chính phủ Mỹ đã bắt đầu quan tâm đến mã nguồn mở, khi Justin Seigerth thiếu tá không lực Mỹ xuất bản cuốn sách "Intranet Hallways Systems Based on Linux".

Trong khu vực tư nhân, IBM đã công bố rằng họ đang đầu tư 1 tỷ USD vào dự án Linux. Viện Phần mềm Nguồn Mở được thành lập để giúp áp dụng nguồn mở trong chính phủ Liên bang.

Năm 2001, Phần mềm nguồn mở trong các Hệ thống Quân sự bắt đầu được nghiên cứu. Và Quân đội Mỹ, tổ chức sau này trở thành một trong những nơi sử dụng nguồn mở lớn nhất thế giới, tiến hành những bước khai phá đầu tiên.

- Năm 2003, CIO John Stenbit của Bộ Quốc Phòng Mỹ phát hành tài liệu cho phép mua sắm, phát triển và sử dụng phần mềm nguồn mở.

Năm 2004, NASA bắt đầu sử dụng nguồn mở. Lần đầu tiên Hội nghị Nguồn Mở Chính Phủ(GOSCON) được tổ chức tại Porland, Oregen.

Năm 2006, Sue Peyton trợ lý Không quân của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về Mua sắm được ủy quyền về "Lộ trình Phát triển Công nghệ Mở"

Năm 2007, Hải quân Mỹ ủy quyền cho Raytheon, IBM và RedHat bổ xung các tính năng thời gian thực vào nhân Linux.

Năm 2008, Nghiên cứu "Trưng cầu dân ý về Nguồn mở của Liên bang" nói rằng, 71% các lãnh đạo cơ quan tin tưởng họ có thể hưởng lợi từ nguồn mở và 58% nói họ có khả năng xem xét nguồn mở.

Năm 2009, David Wennergren CIO của Bộ Quốc phòng phát hành "Bản ghi nhớ Nguồn mở của Bộ Quốc phòng", trong đó đặt biệt khuyến khích Bộ Quốc phòng tận dụng khả năng của mình để sửa đổi phần mềm cho phù hợp với nhu cầu và nhiệm vụ.

Một khảo sát được Lockheed Martin tiến hành khi đó cho thấy 69% các nhà thầu của chính phủ và 40% những người được hỏi của các cơ quan chính phủ đã và đang sử dụng nguồn mở. Khảo sát đó cũng thấy rằng 66% người đọc được hỏi nói rằng họ muốn sử dụng nhiều nguồn mở hơn trong 12-18 tháng tới.

Năm 2011, nhiều cơ quan Chính phủ Mỹ như Nhà trắng, NASA, Trung tâm Điều hành CNTT của CIO Liên bang vẫn tiếp tục công bố các dự án nguồn mở.

Chúng ta thấy sự áp dụng nguồn mở trong chính phủ Liên bang Mỹ như một sự tiến hóa, từ những bước đầu cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000, được biểu thị trong những nghiên cứu và tiểu luận thuyết phục. Từ đó, những tổ chức rõ ràng như NASA và Quân đội nắm lấy vai trò lãnh đạo trong ứng dụng nguồn mở. 

Từ 2003 tới 2009, một loạt chính sách chính thức hóa sử dụng của nguồn mở khắp chính phủ. Bằng việc đóng lại thập kỷ đầu tiên, Nhà Trắng, NASA, Văn phòng Quản lý và Ngân sách, và các cơ quan khác không chỉ sử dụng nguồn mở, mà còn tạo ra và phát hành PMNM của riêng họ. 

Theo số liệu thống kê tình trạng sử dụng phần mềm nguồn mở toàn cầu 2010 cho biết hầu như tất cả các nước phát triển ở 5 châu như châu Mỹ: Mỹ và Canada; châu Âu: Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Ý, Nauy, Anh, Phần Lan, Đan Mạch, Hà Lan; châu Mỹ Latin: Brazil, Argentina, Venezuela, Mexico; châu Á: Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật, Hàn Quốc; châu Đại dương: Úc và New Zealand; châu Phi: Nam Phi; các nước quanh ta: Malaysia và Thái Lan đều đã chuyển sang phần mềm tự do nguồn mở.

Các lý do khiến doanh nghiệp sử dụng nguồn mở
Các lý do khiến doanh nghiệp sử dụng nguồn mở, nguồn: blog.sourceninja.com

Đối với doanh nghiệp, các công ty như Google, Yahoo, Facebook đều là những công ty phát triển trên nền mã nguồn mở và vẫn đang hỗ trợ các dự án nguồn mở của mình. Mới đây vào tháng 06/2012 Adobe cũng bắt đầu các dự án nguồn mở khi ra mắt website hỗ trợ phát triển các tiêu chuẩn web và mã nguồn mở tại địa chỉ html.adobe.com

Như vậy có thể thấy xu hướng sử dụng và phát triển nguồn mở là xu hướng tất yếu trong tương lai. Giúp doanh nghiệp chủ động nắm bắt công nghệ, giảm dần sự phụ thuộc mang tính sống còn vào nhà cung cấp độc quyền duy nhất. Và quan trọng nhất nguồn mở là một trong các yếu tố quan trọng giúp giảm chi tiêu công, tăng cường an ninh, chủ quyền thông tin quốc gia, trước sức ép ngày càng lớn của Chính phủ các quốc gia độc quyền công nghệ.

(loạt bài giới thiệu hệ điều hành mã nguồn mở)

Tài liệu tham khảo:
1. Tình hình sử dụng phần mềm nguồn mở các quốc gia trên thế giới, 2012.

Kỳ tới: Giới thiệu phần mềm mã nguồn mở