I.L.E.N rss feed Trang chủ Linux Bài 5: Các vấn đề pháp lý khi sử dụng HĐH Windows của Microsoft
Bài 5: Các vấn đề pháp lý khi sử dụng HĐH Windows của Microsoft
Thứ sáu, 18 Tháng 1 2013 10:47

Khi sử dụng phần mềm mã nguồn đóng độc quyền nói chung và Hệ Điều Hành Windows của Microsoft nói riêng, ngoài các vấn đề về an ninh, bảo mật liên tục được cảnh báo hàng năm thì các cá nhân, tổ chức khi sử dụng các phần mềm của hãng này nói riêng và phần mềm mã nguồn đóng nói chung còn phải đối mặt với vấn đề bản quyền phần mềm.

Xét về chi phí một bộ phần mềm cơ bản gồm Hệ Điều Hành và phần mềm văn phòng thấp nhất hiện nay có giá là 258 USD gồm Windows 7 Starter 58 USD,Microsoft Office Basic 2007 200 USD theo tỉ giá 1 USD = 20.800 VNĐ thì chi phí để trang bị bộ phần mềm này là 5.366.400 VNĐ.

Đó là chưa tính đến các phần mềm chống virus(Kaspersky, Symantec,...) cũng như các phần mềm chuyên ngành phục vụ công việc khác(Photoshop, AutoCAD,...)

Theo số liệu thống kê năm 2012 của Bộ kế hoạch và đầu tư, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đạt khoảng 1.540 USD/người/năm.

Nếu người dùng chấp hành nghiêm chỉnh vấn đề bản quyền khi sử dụng phần mềm, đồng nghĩa với việc mỗi năm phải dành ít nhất 16.8% tức là gần 1/5 tổng thu nhập chỉ để trả tiền mua phần mềm trả cho Microsoft. Trong khi đó tổng thu nhập bình quân đầu người của Mỹ năm 2012(nơi sản xuất phần mềm)là 45.511 USD thì họ chỉ dành khoảng 0.6% tổng thu nhập để mua phần mềm!. Đó là một chi phí quá cao so với đại đa số người dùng Việt Nam hiện nay. 

Ấy vậy mà hiện nay đa số người dùng Việt Nam vẫn vô tư sử dụng những phiên bản phần mềm mới nhất, đắt tiền nhất. Tất nhiên là đa số người dùng sẽ không trả tiền để mua bản quyền sử dụng phần mềm mà dùng các công cụ bẻ khóa phần mềm bất cứ lúc nào tìm thấy được.

Tuy nhiên, không chỉ người dùng phổ thông mới vi phạm bản quyền phần mềm mà cả các doanh nghiệp lớn thu nhập hàng trăm, hàng ngàn tỉ đồng mỗi năm vẫn vô tư vi phạm.

Chỉ qua 2 đợt kiểm tra vào cuối tháng 10 và đầu tháng 11/2012 tại Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh hàng loạt doanh nghiệp vi phạm bản quyền phần mềm bị phát hiện và xử lý nghiêm khắc.

Trước đó vào tháng 05/2012, Tập đoàn Mai Linh cũng bị thanh tra và phát hiện sử dụng phần mềm không có bản quyền.

Mặc dù vậy số doanh nghiệp bị thanh tra và phát hiện sử dụng phần mềm không bản quyền vẫn còn rất nhỏ so với con số thực tế có thể có. Vì theo số liệu thống kê hiện nay tỉ lệ vi phạm bản quyền ở Việt Nam khoảng 83%

Còn số liệu của Liên minh phần mềm doanh nghiệp(BSA)thì tỉ lệ này lần lượt qua các năm 200920102011 là 85%83% và 81%.

Mặc dù còn nhiều tranh cãi và các số liệu thống kê có thể chưa chuẩn, nhưng với thói quen sử dụng phần mềm không bản quyền của người dùng cũng như doanh nghiệp Việt Nam như lâu nay thì các số liệu trên không phải là không có cơ sở.

Theo các công ước và hiệp định quốc tế về quyền sở hữu trí tuệ Việt nam đã tham gia như:
Công ước Pari năm 1883 về Bảo hộ sở hữu công nghiệp
Công ước Stockholm năm 1967 thành lập tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới WIPO
Thỏa ước Madrid năm 1891 về đăng ký quốc tế về nhãn hiệu và Nghị định thư liên quan đến thỏa ước năm 1989
Hiệp ước hợp tác quốc tế về bằng sáng chế(PCT) năm 1970
Hiệp định Việt Nam - Thụy Sĩ năm 1999 về sở hữu trí tuệ và hợp tác trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ
Hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ(BTA) năm 2000
Hiệp định TRIPs về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ năm 1994 trong khuôn khổ các văn kiện của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

thì các sản phẩm phần mềm nước ngoài tại Việt Nam đều được pháp luật bảo hộ. Theo đó việc sử dụng phần mềm không bản quyền là hành vi vi phạm pháp luật.

Trích nội dung yêu cầu Microsoft gửi doanh nghiệp sử dụng phần mềm của họ
Trích nội dung yêu cầu Microsoft gửi doanh nghiệp sử dụng phần mềm của họ.


Về chế tài xử phạt theo Pháp lệnh 04/2008/UBTVQH12 ban hành sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính. Pháp lệnh có hiệu lực từ ngày 01/08/2008. Theo đó, thẩm quyền xử phạt hành chính trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ của Chánh thanh tra Bộ, Chủ tịch UBND tỉnh được nâng lên tới 500 triệu đồng.

Theo Cục trưởng Cục bản quyền tác giả Vũ Mạnh Chu nhấn mạnh: "Hành vi sử dụng phần mềm bất hợp pháp của các doanh nghiệp có thể đối mặt với tội hình sự và các hình thức xử phạt nghiêm khắc của pháp luật. Ngoài ra, người sở hữu tác quyền cũng được quyền sử dụng các biện pháp khác để xử lý việc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của mình, như tiến hành khiếu tố tại tòa án."

Mới đây, thị trường xôn xao về tin công ty bán lẻ máy tính Sáng Tạo bị Microsoft kiện lên Tòa án Tối cao TP.HCM vì liên tục vi phạm bản quyền, tải phần mềm không bản quyền vào máy tính xách tay cho khách hàng cho dù đã nhận được nhiều thư cảnh báo về hành vi vi phạm này.

Ông Chu cho biết, tại Mỹ đạo luật “Vi phạm bản quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực công nghệ thông tin” do Nghị viện các Bang Washington và Luisiana (Mỹ) đã thông qua vào tháng 6/2011 nhắm vào các hành vi cạnh tranh không lành mạnh bằng việc sử dụng phần mềm không bản quyền.


Cục bản quyền tác giả gửi khuyến cáo cho các doanh nghiệp có sản phẩm xuất khẩu sang Mỹ
Cục bản quyền tác giả gửi khuyến cáo cho các doanh nghiệp có sản phẩm xuất khẩu sang Mỹ


ông Phạm Xuân Phúc, Phó Chánh Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phân tích: "Đạo luật tạo ra một rào cản kỹ thuật mới đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam bởi các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu của Việt nam đa số là vừa và nhỏ, vì vậy chi phí bản quyền phần mềm sẽ chiếm tỉ trọng khá cao trong tổng chi phí hoạt động của doanh nghiệp"

Cụ thể, các doanh nghiệp sản xuất cũng như phân phối không đáp ứng được việc xuất trình giấy chứng nhận về bản quyền phần mềm sẽ có nguy cơ không thể xuất khẩu được hàng hóa vào thị trường Hoa Kỳ, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất hàng dệt may và dụng cụ thể thao.

Một hệ lụy khác khi doanh nghiệp sử dụng phần mềm không bản quyền là nguy cơ bị áp giá cao hơn. Ví dụ: giá bán một đôi giày trên thị trường Việt Nam là 100 đồng, giá xuất khẩu sang Hoa Kỳ là 105 đồng, nếu tính toán trong trường hợp thông thường thì sẽ không bị kết luận là có phá giá.

Tuy nhiên, nếu cơ quan điều tra cộng thêm các chi phí bản quyền phần mềm cho các khâu trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là 10 đồng thì giá bán trên thị trường Việt Nam phải là 110 đồng, trong khi đó giá xuất khẩu vẫn là 105 đồng thì sẽ bị coi là có hành vi cạnh tranh không lành mạnh, cụ thể là có bán phá giá với biên độ là 5 đồng hay 4,76%.

“Việc xâm phạm bản quyền nếu không sớm được giải quyết thì sẽ tạo ra một hình ảnh, ấn tượng xấu cho sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam trên thị trường Hoa Kỳ nói riêng và thị trường thế giới nói chung’, ông Phúc nói.

Thực tế, các công ty sử dụng phần mềm không bản quyền luôn phải đối mặt với nhiều thách thức không chỉ từ phía pháp luật mà khi hoạt động, máy tính sử dụng phần mềm không bản quyền sẽ đối mặt với nguy mất toàn thông tin cao. Khi mà các phần mềm không bản quyền không những không được cập nhật các bản vá an ninh mà còn bị cố tình cài mã độc, backdoor, rootkit,... bí mật chờ thời cơ nhận lệnh tấn công, khai thác sau này. 

Ngoài ra còn một vấn đề cực kỳ quan trọng khác mà phía Microsoft và các đối tác thường sẽ cố tình lờ đi khi bán phần mềm/dịch vụ phần mềm cho phía người dùng nói chung hay các doanh nghiệp, người dùng Việt Nam nói riêng đó là vấn đề pháp lý có thể dính líu tới chính quyền Mỹ. 

Đạo luật Yêu Tổ Quốc Hoa kỳ(The USA PATRIOT Act), thường được gọi là đạo luật yêu nước (Patriot Act), được ông George W. Bush Tổng thống Mỹ ký ban hành vào ngày 26 tháng 10 năm 2001. 

Trong đó có điều khoản yêu cầu các công ty Mỹ phải cung cấp các thông tin cá nhân của người sử dụng cho các nhà chức trách về an ninh của Mỹ. Nó yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây như Microsoft phải cung cấp cho các ủy viên công tố chống tội phạm Mỹ sự truy cập tới các dữ liệu của khách hàng. Như vậy nếu bạn muốn sử dụng các dịch vụ đám mây của Microsoft như Office 365 và Windows Azure, bạn cần phải hiểu là tất cả các dữ liệu cá nhân của bạn là do các nhà chức trách Mỹ quản lý.

Để bảo vệ người dùng người, Thilo Weichert người đứng đầu Trung tâm Độc lập của Nhà nước về Bảo vệ dữ liệu tại bang Schleswig Holstein của Đức nói rằng: "ít nhất, các khách hàng nên có khả năng để kết thúc những thỏa thuận của họ ngay lập tức theo các điều khoản như vậy." Ông khuyến cáo, các công ty trong lòng châu Âu chỉ nên sử dụng các nhà cung cấp dịch vụ thuần châu Âu cho các dịch vụ đám mây của họ có chứa các dữ liệu cá nhân."

Trong bài viết tác giả Tường Anh từ Hoa Kỳ ngày 12-1-2013 gửi báo Nhân Dân, có đoạn:

 
Khá nhiều tổ chức phi chính phủ ở Mỹ đang giám sát hệ thống kỹ thuật và tên miền internet. Các tổ chức này hoạt động dưới quyền kiểm soát của Chính phủ Mỹ, và chính thức thuộc Bộ Thương mại Mỹ. 

Cơ quan internet quản lý số liệu và tên miền được chuyển nhượng (ICANN) đặt tại Mỹ, sắp xếp các hệ thống số và mã số, quyết định địa chỉ internet mới nào được phép và được mang tên miền ".org", sau đó cho phép các nhà cung cấp dịch vụ internet phân bổ địa chỉ cụ thể. Mạng tin Dự báo thị trường (Anh) số mới đây cho rằng, chiến lược kiểm soát thế giới thông qua kiểm soát internet đã trở thành một chiến lược chủ đạo của Mỹ. 

Từ việc bảo vệ cơ sở hạ tầng mạng dưới thời Tổng thống Bill Clinton đến hoạt động chống khủng bố mạng dưới thời George W. Bush, và "chặn trước trên mạng" dưới thời Barack Obama, chiến lược an ninh thông tin quốc gia của Mỹ đã phát triển từ chiến lược phòng vệ sang chặn trước. 

Mới đây, Thượng nghị sĩ Joseph Lieberman - Chủ tịch Ủy ban An ninh nội địa Mỹ, đã trình Quốc hội nước này dự luật có tên là Bảo vệ không gian mạng như là tài sản quốc gia. Theo đó, mỗi khi xảy ra tình huống khẩn cấp, Tổng thống Mỹ có thể ra lệnh cho Google, Yahoo và các bộ máy tìm kiếm thông tin trên mạng khác phải ngừng cung cấp dịch vụ. 

Các nhà cung cấp dịch vụ internet khác có trụ sở tại Mỹ cũng có thể bị đặt dưới sự kiểm soát của Tổng thống mỗi khi xảy ra "tình huống khẩn cấp về an ninh internet". Như vậy, Tổng thống Mỹ sẽ là người có quyền mở hoặc đóng cửa internet. Mục đích cuối cùng của Mỹ là thiết lập khả năng mở và đóng một hoặc nhiều phần mạng internet theo ý muốn.

Mặc dù là nói về internet, nhưng đoạn văn trên đã mô tả chi tiết tham vọng của chính quyền Mỹ, trong việc khống chế và kiểm soát người dùng thông qua các công ty đa quốc gia có quy mô ảnh hưởng toàn cầu.

Bạn chắc vẫn còn nhớ thông báo này khi xem youtube chứ?
Bạn chắc vẫn còn nhớ thông báo này khi xem youtube chứ?


Sẽ chẳng có gì đáng ngạc nhiên nếu vào một ngày đẹp trời nào đó bạn nhận được thông báo có thể của Yahoo, có thể của Google thậm chí có thể của Facebook(mặc dù là công ty của Đức) thông báo đại loại là không cho bạn sử dụng dịch vụ của họ nữa, thì khi đó có thể phải hiểu rằng luật pháp đã vươn ra ngoài lãnh thổ nước Mỹ và chạm tới bạn. Ngay đất nước bạn đang sống.

Tóm lại, khi sử dụng phần mềm mã nguồn đóng, độc quyền nói chung và phần mềm Microsoft nói riêng, người dùng đã mặc nhiên đồng ý và chấp nhận tất cả các điều khoản mà phía nhà cung cấp đưa ra. 

Chấp nhận đối mặt với các vấn đề pháp lý mang tính toàn cầu dưới áp lực của các Chính phủ có công ty cung cấp phần mềm, mà theo đó Nhà nước Việt Nam phải nghiêm túc tuân thủ khi tham gia các Công ước, Hiệp định Quốc tế về Quyền sở hữu trí tuệ.

Đó là tình thế trên dao dưới thớt một viễn cảnh chắc chắn sẽ xảy ra trong tương lai gần. Một cảm giác rất-là-không-dễ-chịu chút nào.

Cuối cùng, bạn có thể quên tất cả những điều/vấn đề mà bài viết này đưa ra. Nhưng bạn vui lòng dành vài giây cho mấy dòng cuối cùng sau đây:

 


Năm 1998, người đồng sáng lập ra Microsoft là Bill Gates đã nói với các phương tiện thông tin đại chúng: "Dù khoảng 3 triệu máy tính được bán ra mỗi năm tại Trung Quốc, mọi người không trả tiền cho phần mềm. Dù thế, một ngày nào đó họ sẽ phải làm điều đó. Nếu họ định ăn cắp nó, chúng tôi muốn họ ăn cắp của chúng tôi. Họ sẽ trở nên nghiện, và sau đó chúng tôi sẽ tìm cách nào đó chỉ ra cách để thu tiền về trong vòng 10 năm sau."


(loạt bài giới thiệu hệ điều hành mã nguồn mở)

Tài liệu tham khảo:
1. Nhà chức tránh Mỹ có quyền truy cập tới các dữ liệu đám mây của Châu Âu
2. Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ NSA tung ra Android với an ninh được cải thiện
3. Các Công ước, Hiệp định, Nghị định thư về Sở hữu Trí tuệ
4. Công nghiệp phần mềm Trung Quốc thấy cơ hội trong động thái chống vi phạm bản quyền của Microsoft
5. Văn bản Microsoft gửi doanh nghiệp yêu cầu cung cấp thông tin tình trạng sử dụng phần mềm[xem tài liệu dính kèm].

Kỳ tới: Giải pháp nào cho vấn đề bản quyền phần mềm